Sau 50 năm sinh sống tại Hoa Kỳ, cộng đồng người Việt Tị Nạn Cộng Sản đã lớn mạnh và thành công trên nhiều lĩnh vực: khoa học, giáo dục, xã hội, nghề nghiệp, thương mại, chính trị... Trong lĩnh vực chính trị-xã hội đã đến lúc người Việt phải ra ứng cử những chức vụ dân cử ở cấp địa phương, Tiểu bang, Liên bang.

Trên thực tế, khó có một sự phối hợp nào mang lại lợi ích cho Cộng đồng người Việt Tị Nạn Cộng Sản bằng sự phối hợp giữa người dân, bầu cho Ứng cử viên gốc Việt, và sau đó các dân cử gốc Việt quay lại phục vụ cộng đồng người Việt.

Tuy nhiên đời không như là mơ, nên không phải lúc nào chúng ta cũng có những lợi thế như vậy. Kinh nghiệm sinh hoạt ở San Jose, California, người Mỹ gốc Việt đã nhiều lần gặp trở ngại với chính những vị dân cử gốc Việt của mình.

Vào những năm 2008-2012 Cộng đồng San Jose được Thành phố vinh danh muốn đặt tên Việt nam cho một khu vực nhiều người Việt sinh sống trên đường Story Road.

Lúc đó, đa số đồng hương muốn cái tên Little Saigon, vì cái tên đó nhắc nhở đến thủ đô Sài Gòn thân thương của Việt Nam Cộng Hòa. Một điểm quan trọng hơn nữa là vài năm trước đó, tên Little Saigon ở Nam Cali đã được hình thành và thành phố có ra một nghị quyết các phái đoàn Cộng sản Việt Nam muốn vào khu Little Saigon phải xin phép trước 2 tuần lễ.

Sự thành công ở Nam Cali đã làm nức lòng nhiều người và gợi hứng thú cho cộng đồng người Việt Tị Nạn Cộng Sản ở khắp mọi nơi; nơi đâu cũng muốn có tên Litle Saigon và cũng có những nghị quyết, đạo luật để cấm những Phái đoàn Cộng sản không được tự tiện đi vào thành phố.

Vì thế hàng ngàn người đã đến tòa Thị chính của Thành phố San Jose đòi hỏi được đặt tên Little Saigon. Người Việt tị nạn cộng sản muốn nhân tên này ra khắp nơi trên nước Mỹ nếu có thể được.

Tuy nhiên, ước muốn này bị cản trở dữ dội, không phải bởi những Nghị viên người Mỹ, mà bởi một Nghị viên gốc Việt. Nghị viên luôn luôn tìm những lý do này nọ để đặt vào những cái tên khác như "VietNam Town" hay "VietNam Business District"...

Thông thường ở những thành phố không có Nghị viên gốc Việt, Hội đồng Thành phố có khuynh hướng hỏi ý kiến Cộng đồng Việt Nam và cái tên Little Saigon được chấp thuận rất nhanh. Nhưng vì cộng đồng San Jose đã bầu Nghị viên gốc Việt đại diện, thành ra người ta không muốn hỏi ý kiến Cộng đồng nữa. Người ta chỉ hỏi người Nghị viên đại diện cho tiện lợi.

Nghị viên gốc Việt lúc đó là cô Madison Nguyễn và cô cứ lèo lái để tránh cái tên Little Saigon. Cuối cùng sau nhiều năm phải biểu tình, tuyệt thực, tranh đấu, tuần hành Thứ Ba đen trước Tòa Thị chính... cái tên Little Sài Gòn cũng được Thành phố San Jose chấp thuận.

Sau đó Thành phố San Jose biểu quyết cho lập một cái bia ngoài đường Story Road cũng như treo nhiều lá phướn có tên Little Saigon và các biểu tượng văn hóa như Cờ vàng, chợ Bến Thành, Trống đồng...

Cuối cùng cô Nghị viên đó cũng thú nhận là cái tên Little Saigon có âm hưởng chống cộng. Ôi mèn ơi, cộng đồng người Việt Tị Nạn Cộng Sản mà muốn tránh cái tên có âm hưởng chống cộng, nghĩa là sao ?

Giờ đây 15 năm sau, cũng lại trong một thời kỳ của Nghị viên gốc Việt khác, những lá phướn cũ được lấy xuống, những lá phướn mới được treo lên mà cộng đồng người Mỹ gốc Việt không được hỏi ý kiến. Cũng còn cái tên Little Saigon nhưng hình ảnh của lá cờ Việt Nam Cộng Hòa thân thương cũng như hình ảnh chợ Bến Thành, Trống đồng giờ đây không còn nữa khiến nhiều người ngỡ ngàng.

Khi được hỏi thì Nghị viên này giải thích nào là tôi không phải là người design lá phướn này, luật thành phố bây giờ không còn cho treo cờ của quốc gia khác nữa... Tuy nhiên có vẽ không có lời giải thích nào đứng vững vì những dấu hiệu văn hóa của cộng đồng người Mỹ gốc Việt đã được bỏ đi và thay thế bằng một lá cờ của một đội banh lên đó.

Mặt khác nói là lá cờ vàng cũng không đúng vì đó chỉ là một hình ảnh cờ vàng đã được nhân viên city hướng dẫn làm biến dạng đi để chỉ còn là một biểu tượng thiêng liêng và thân thương của người Việt mà thôi. Trên lá phướn mới có hình ảnh lá cờ của 1 đội banh, có thể vì lý do kinh tế: đội banh hỗ trợ chi phí.

Nếu muốn, người ta vẫn có thể kết hợp hài hòa giữa hình ảnh văn hóa Việt và hình ảnh kinh tế của đội banh.

Người ta tự hỏi tại sao mỗi khi Nghị viên gốc Việt được bầu lên là cộng đồng rất hồi hộp vì thường có những sự việc không hợp lý xảy ra, dù họ thường xưng là gia đình họ là gia đình lính VNCH. Lý do tiềm ẩn phía sau là gì ? bị mua chuộc, tiền, chính trị, thù hận ? Cộng đồng có thể đoán lý do nầy nọ nhưng vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.

Tình hình của người Mỹ gốc Việt tại khu vực Bắc Cali hiện không được vui. Không lẽ phải mang cờ, biểu ngữ bước vào một cuộc đấu tranh mới với những cuộc biểu tình, với những cuộc tuần hành thứ Ba đen trước Văn Phòng Thành Phố San Jose như 15 năm trước ?

Trân trọng,

Trần Long.